តើអ្វីទៅគឺជាសុជីវធម៌ សីលធម៌ នឹង កត្តញ្ញូធម៌? រៀបរាប់អោយបានក្បោះក្បាយ? នឹងលើឧបករណ៍មកបញ្ជាក់? (តែងសេចក្តី)

សុជីវធម៌ សីលធម៌ និងកត្តញ្ញូធម៌ គឺជាសសរស្តម្ភទាំងបីយ៉ាងដែលទ្រទ្រង់តម្លៃមនុស្ស。 សុជីវធម៌ គឺការប្រព្រឹត្តល្អតាមក្បួនខ្នាតសង្គម។ សីលធម៌ គឺជាការតាំងចិត្តមិនប្រព្រឹត្តអំពើអាក្រក់។ ចំណែកឯកត្តញ្ញូធម៌ គឺជាការដឹងគុណអ្នកមានគុណ។ គុណធម៌ទាំងនេះធ្វើឱ្យសង្គមមានសេចក្តីសុខ។

ខាងក្រោមនេះ គឺជាការរៀបចំតែងសេចក្តីយ៉ាងក្បោះក្បាយ៖សេចក្តីផ្តើមនៅក្នុងសង្គមមនុស្ស ដើម្បីរស់នៅប្រកបដោយសេចក្តីថ្លៃថ្នូរ សុខដុមរមនា និងមានការគោរពគ្នាទៅវិញទៅមក មនុស្សម្នាក់ៗចាំបាច់ត្រូវតែមានសេចក្តីល្អជាមូលដ្ឋាន។ សេចក្តីល្អទាំងនោះត្រូវបានបង្ហាញឡើងតាមរយៈ សុជីវធម៌ សីលធម៌ និងកត្តញ្ញូធម៌ ដែលជាតម្លៃមិនអាចខ្វះបានសម្រាប់កសាងអនាគតមនុស្សជាតិ។

តួសេចក្តី១. អត្ថន័យនៃសុជីវធម៌សុជីវធម៌ គឺជាកាយវិការ ការនិយាយស្តី និងសណ្តាប់ធ្នាប់ក្នុងការរស់នៅប្រចាំថ្ងៃប្រកបដោយភាពគួរសម សមរម្យ និងការគោរព។ បុគ្គលដែលមានសុជីវធម៌ ចេះចាត់ចែងឥរិយាបថរបស់ខ្លួនឱ្យស្របទៅតាមកាលៈទេសៈ ចេះគោរពអ្នកចាស់ទុំ និងចេះជួយយកអាសាអ្នកដទៃ។ ឧទាហរណ៍ជាក់ស្តែង ការសំពះ ការគោរពពេលវេលា ការប្រើពាក្យសម្តីទន់ភ្លន់ និងការចេះជួយលើកកៅអីឱ្យចាស់ទុំអង្គុយ គឺជាការបញ្ជាក់ពីសុជីវធម៌ដ៏ល្អ។

២. អត្ថន័យនៃសីលធម៌សីលធម៌ គឺជាការតាំងចិត្ត ការប្រព្រឹត្តល្អ ការនិយាយល្អ និងការគិតល្អ ដែលមិនបង្កផលប៉ះពាល់ ឬការឈឺចាប់ដល់អ្នកដទៃ។ សីលធម៌ជាវិន័យទូន្មានចិត្តឱ្យស្អាតបរិសុទ្ធ ស្មោះត្រង់ និងមានមេត្តាធម៌។ ចុ

ឧទាហរណ៍ជាក់ស្តែង ការមិនលួចប្លន់ ការមិនកុហកភូតភរ ការមិនសម្លាប់សត្វ និងការចេះចែករំលែកទ្រព្យធនដល់ជនទីទ័លក្រ គឺជាការអនុវត្តសីលធម៌។៣. អត្ថន័យនៃកត្តញ្ញូធម៌កត្តញ្ញូធម៌ គឺជាគុណធម៌ដ៏ឧត្តុង្គឧត្តមមួយ ដែលបង្ហាញពីការដឹងគុណ និងតបស្នងសងគុណចំពោះអ្នកដែលមានគុណបំណាច់មកលើរូបយើង។ អ្នកមានគុណធំជាងគេគឺ មាតាបិតា បន្ទាប់មកគឺលោកគ្រូអ្នកគ្រូ និងអ្នកដែលធ្លាប់ជួយឧបត្ថម្ភគាំទ្រយើង។ ឧទាហរណ៍ជាក់ស្តែង កូនដែលខិតខំរៀនសូត្រ គោរពស្តាប់បង្គាប់ឪពុកម្តាយ និងមើលថែទាំពួកគាត់ពេលចាស់ជរា គឺជាគំរូនៃកត្តញ្ញូធម៌។៤. ទំនាក់ទំនង និងឧបករណ៍បញ្ជាក់ធម៌ទាំងបីនេះមានទំនាក់ទំនងគ្នាយ៉ាងជិតស្និទ្ធដូចជា តួផ្ទះ ជញ្ជាំង និងដំបូលផ្ទះ ដែលត្រូវទ្រទ្រង់គ្នាទៅវិញទៅមក។

ដើម្បីជាឧបករណ៍បញ្ជាក់ យើងអាចលើកយក «រូបភាពការគោរពប្រណិប័តន៍» ក្នុងគ្រួសារខ្មែរមកធ្វើជាឧទាហរណ៍បាន។ ពេលកូនម្នាក់និយាយស្តីបានពីរោះ (សុជីវធម៌) ប្រព្រឹត្តខ្លួនជាក្មេងល្អមិនបង្កបញ្ហា (សីលធម៌) ហើយថែមទាំងចេះជួយធ្វើការងារផ្ទះ និងមើលថែឪពុកម្តាយ (កត្តញ្ញូធម៌) នោះសង្គមគ្រួសារនឹងមានសុភមង្គល។សេចក្តីសន្និដ្ឋានសរុបមក សុជីវធម៌ សីលធម៌ និងកត្តញ្ញូធម៌ គឺជាគ្រឹះដ៏រឹងមាំសម្រាប់មនុស្សគ្រប់រូប។ មនុស្សដែលខ្វះខាតធម៌ទាំងនេះ មិនអាចទទួលបានការគោរពស្រឡាញ់ពីអ្នកជុំវិញខ្លួនឡើយ។

ផ្ទុយទៅវិញ បើបុគ្គលណាមានធម៌ទាំងបីនេះនៅក្នុងខ្លួន បុគ្គលនោះនឹងក្លាយជាពលរដ្ឋល្អ ជាសសរស្តម្ភនៃគ្រួសារ និងជាកោសិកាដ៏រឹងមាំរបស់សង្គមជាតិទាំងមូល។

ចុងបញ្ចប់ “តាំងចិត្តថាមិនធ្វើទង្វើដែលប៉ះពាល់អ្នកដទៃ ហៅសីលធម៌ សុជីវធម៌ កត្តញ្ញូធម៌ = គឺការរស់នៅដោយល្អ ទៅដោយចំណេះវិជ្ជា, សណ្តាប់ធ្នាប់, ការដឹងប្រមាណ គួរសមក្នុងកិច្ចការ