១. ដូចម្តេចហៅថាកូនល្អ មិត្តល្អ ប្តីល្អ រឺ ប្រពន្ធល្អ មេគ្រួសារល្អ បុគ្គលិកល្អ អ្នកដឹកនាំល្អ នឹងប្រជាពលរដ្ឋល្អ? រៀបរាប់អោយបានក្បោះក្បាយ? នឹងលើកឧទាហរណ៍ក្នុងសង្គមបច្ចុប្បន្នមកបញ្ជាក់? ២. អ្វីទៅហៅថាអកត្តញ្ញូធម៌ អសីលធម៌ នឹងអសុជីវធម៌? រៀបរាប់អោយបានក្បោះក្បាយ? នឹងលើកឧទាហរណ៍ក្នុងសង្គមបច្ចុប្បន្នមកបញ្ជាក់?

ខាងក្រោមនេះគឺជាការបកស្រាយលម្អិតអំពីលក្ខណៈសម្បត្តិមនុស្សល្អក្នុងសង្គម និងអំពើអវិជ្ជមាននានា ស្របតាមសីលធម៌ និងប្រពៃណីខ្មែរ។

១. លក្ខណៈសម្បត្តិរបស់បុគ្គលគំរូក្នុងសង្គមមនុស្សល្អ គឺជាបុគ្គលដែលស្គាល់តួនាទី ចេះគោរពសិទ្ធិអ្នកដទៃ និងបំពេញកាតព្វកិច្ចរបស់ខ្លួនបានល្អ។

កូនល្អ៖ គឺកូនដែលស្តាប់បង្គាប់ ចេះជួយការងារផ្ទះ គោរពដំបូន្មានឪពុកម្តាយ និងចិញ្ចឹមបីបាច់តបស្នងសងគុណ។ឧទាហរណ៍៖ កូនដែលខិតខំរៀនសូត្រ និងបែងចែកប្រាក់ខែខ្លះ ដើម្បីទិញថ្នាំ ឬម្ហូបជូនឪពុកម្តាយចាស់ជរា。

មិត្តល្អ៖ គឺបុគ្គលដែលស្មោះត្រង់ ហ៊ានរិះគន់ក្នុងន័យស្ថាបនា ចេះជួយយកអាសារពេលមានអាសន្ន និងមិនបោះបង់មិត្តចោលពេលធ្លាក់ខ្លួន។ឧទាហរណ៍៖ មិត្តភ័ក្តិដែលជួយបង្រៀនមិត្តម្នាក់ទៀតឱ្យយល់មេរៀន និងជួយលួងលោមពេលមិត្តនោះមានវិបត្តិផ្លូវចិត្ត។

ប្តីល្អ រឺ ប្រពន្ធល្អ៖ គឺការចេះផ្តល់តម្លៃឱ្យគ្នា ស្មោះត្រង់ ចេះអត់ឱនឱ្យគ្នា និងជួយជ្រោមជ្រែងគ្នាគ្រប់កាលៈទេសៈ។ឧទាហរណ៍៖ ស្វាមីភរិយាដែលប្តូរវេនគ្នាបោសផ្ទះ មើលថែកូន និងជួយរកលុយផ្គត់ផ្គង់គ្រួសារ។

មេគ្រួសារល្អ៖ គឺអ្នកដែលដឹកនាំគ្រួសារដោយភាពកក់ក្តៅ មានការទទួលខុសត្រូវខ្ពស់ មិនប្រើអំពើហិង្សា និងជាម្លប់ដ៏ត្រជាក់សម្រាប់សមាជិក។ឧទាហរណ៍៖ ឪពុកម្តាយដែលចេះរៀបចំថវិកាគ្រួសារសម្រាប់ចំណាយប្រចាំថ្ងៃ និងការអប់រំកូនៗដោយក្តីស្រឡាញ់។

បុគ្គលិកល្អ៖ គឺអ្នកដែលគោរពម៉ោងការងារ ស្មោះត្រង់នឹងស្ថាប័ន មានការទទួលខុសត្រូវខ្ពស់ និងចេះសហការជាមួយសហការី។ឧទាហរណ៍៖ បុគ្គលិកដែលខិតខំធ្វើការថែមម៉ោងដោយស្ម័គ្រចិត្ត ដើម្បីបញ្ចប់គម្រោងក្រុមហ៊ុនឱ្យទាន់ពេល។

អ្នកដឹកនាំល្អ៖ គឺបុគ្គលដែលមានចក្ខុវិស័យច្បាស់លាស់ ហ៊ានទទួលខុសត្រូវ ចេះស្តាប់យោបល់ថ្នាក់ក្រោម និងមានភាពយុត្តិធម៌។ឧទាហរណ៍៖ នាយកក្រុមហ៊ុនម្នាក់ ដែលផ្តល់ប្រាក់រង្វាន់លើកទឹកចិត្តដល់បុគ្គលិកឆ្នើម និងមិនលម្អៀង។

ប្រជាពលរដ្ឋល្អ៖ គឺអ្នកដែលគោរពច្បាប់រដ្ឋ រួមចំណែកអភិវឌ្ឍសង្គម និងថែរក្សាសណ្តាប់ធ្នាប់សាធារណៈ។ឧទាហរណ៍៖ ពលរដ្ឋដែលគោរពច្បាប់ចរាចរណ៍ ចាក់សំរាមក្នុងធុង និងទៅបោះឆ្នោតជ្រើសរើសថ្នាក់ដឹកនាំ។

២. អំពើអវិជ្ជមានដែលត្រូវជៀសវាងក្នុងសង្គមអំពើទាំងនេះគឺជាកត្តាបំផ្លាញសេចក្តីថ្លៃថ្នូររបស់មនុស្ស និងបង្កភាពវឹកវរក្នុងសង្គម។

អកត្តញ្ញូធម៌ (ការមិនដឹងគុណ)៖ គឺការបំភ្លេច ឬមិនតបស្នងនូវគុណបំណាច់របស់បុគ្គលដែលបានជួយខ្លួនកន្លងមក (ជាពិសេសគឺឪពុកម្តាយ)។ឧទាហរណ៍៖ កូនដែលរៀនចប់មានការងារធ្វើល្អ បែរជាមិនរវីរវល់ ឬបណ្តេញឪពុកម្តាយចាស់ជរាចេញពីផ្ទះ។

អសីលធម៌ (ការគ្មានសីលធម៌)៖ គឺការប្រព្រឹត្តខុសប្រពៃណី ច្បាប់ទម្លាប់ និងការខ្វះការអប់រំ ដែលនាំឱ្យប៉ះពាល់ដល់កិត្តិយស និងសេចក្តីថ្លៃថ្នូរ។ឧទាហរណ៍៖ មនុស្សធំដែលប្រើពាក្យសម្តីអសុរោះជេរប្រមាថអ្នកដទៃនៅតាមទីសាធារណៈ ឬការប្រើហិង្សាក្នុងគ្រួសារ។

អសុជីវធម៌ (កិរិយាមាយាទមិនល្អ)៖ គឺការប្រព្រឹត្តខុសរបៀបរៀបរយ អាកប្បកិរិយា ឬកាយវិការមិនសមរម្យ។ឧទាហរណ៍៖ អ្នកដែលមិនចេះគួរសម មិនចេះគោរពអ្នកចាស់ទុំ ចូលរួមក្នុងពិធីបុណ្យដោយស្លៀកពាក់មិនសមរម្យ ឬដណ្តើមគ្នាឡើងឡានក្រុងដោយមិនគិតពីកុមារនិងជនចាស់ជរា។