ចូររៀបរាប់ពីដើមកំណើតនៃការបង្កើតថ្មី។

ដើមកំណើតនៃការបង្កើតថ្មី មានដំណើរដូចខាងក្រោម ៖

• ឥន្ទ្រីយារម្មណ៍ : ជាបាតុភូតចិត្តសរីរវិទ្យា ដែលកើតឡើងដោយសារតែរមញោច​ទៅលើសរីរាង្គឥន្ទ្រីយ៍​ ។
• រូបភាព : គឺជាលំនឹកគិតទៅរកវត្ថុមួយ នៅពេលដែលសរីរាង្គឥន្ទ្រីយ៍មិនបានជួបប្រតះក្នុងពេលបច្ចប្បន្ន។ រូបភាពភាគច្រើនជារូបភាពនៃចក្ខុវិញ្ញាណ  ព្រោះផ្នែកបានមើលឃើញយ៉ាងប្រត្យក្សនូវរូបភាពទាំងឡាយ នៃបាតុភូតខាងក្រៅ ហើយផ្ដិតជាប់ក្នុងខួរក្បាលដែលអាចឱ្យយើងធ្វើលំនឹកបាន។ បន្ទាប់មកសោតវិញ្ញាណក៏អាចបង្កើតរូបភាពបានដែរតាមរយៈការឮសូរភាសា ឬ សូរបែបណាមួយផ្សេងទៀត ធ្វើឱ្យគេរកនឹកទៅការបង្កើតរូបភាពមួយក្នុងលក្ខណៈអរូបី។
• រូបារម្មណ៍ ឬ មនោគតិ : គឺជាសតិសម្រាប់នឹកគិត ដោយផ្អែកលើរូបភាព។

ឥន្ទ្រិយារម្មណ៍ ៖ គឺជាឫសគល់ដំបូងបង្អស់ និងជាទ្វារចំហនៃចំណេះដឹងទាំងឡាយ ព្រោះវាជាបាតុភូតចិត្តសរីរវិទ្យាដែលកើតឡើងដោយសារតែមានការប៉ះទង្គិច ឬមានរំញោចពីមជ្ឈដ្ឋានរូបវិទ្យាខាងក្រៅ មកលើសរីរាង្គឥន្ទ្រិយ៍ទាំងប្រាំរបស់មនុស្ស (ភ្នែកមើលឃើញ ត្រចៀកស្តាប់ឮ ច្រមុះហិតក្លិន អណ្តាតដឹងរសជាតិ និងស្បែកដឹងស្ទាបប៉ះ)។ ដំណើរការនេះដើរតួជាអ្នកប្រមូលព័ត៌មាននិងវត្ថុធាតុដើមដំបូងបញ្ជូនទៅកាន់ខួរក្បាល ព្រោះបើគ្មានការប៉ះដឹងពីពិភពខាងក្រៅតាមរយៈឥន្ទ្រិយារម្មណ៍ទេ ខួរក្បាលក៏មិនអាចមានទិន្នន័យដើម្បីយកមកគិតគូរ ឬច្នៃប្រឌិតបង្កើតអ្វីបានឡើយ។

រូបភាព ៖ គឺជាស្រមោលតំណាង ឬជាស្នាមដានស្មារតីដែលកើតចេញពីលំនឹកគិតទៅរកវត្ថុណាមួយ នៅក្នុងលក្ខខណ្ឌដែលសរីរាង្គឥន្ទ្រិយ៍របស់យើងមិនបានជួបប្រទះ ឬមិនបានស្ថិតនៅចំពោះមុខវត្ថុពិតនោះផ្ទាល់នៅក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ន។ រូបភាពភាគច្រើនដែលដក់ជាប់ក្នុងចិត្ត គឺជារូបភាពនៃចក្ខុវិញ្ញាណ (ការមើលឃើញ) ព្រោះភ្នែកមនុស្សមានសមត្ថភាពមើលឃើញយ៉ាងប្រត្យក្សនូវរូបរាង ពណ៌សម្បុរ និងទម្រង់នៃបាតុភូតខាងក្រៅ រួចផ្ដិតជាប់ក្នុងខួរក្បាលយ៉ាងច្បាស់លាស់ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យយើងធ្វើលំនឹកឃើញវិញបានគ្រប់ពេល។ បន្ទាប់មកទៀត សោតវិញ្ញាណ (ការស្តាប់) ក៏អាចបង្កើតរូបភាពស្មារតីបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពផងដែរ តាមរយៈការឮសូរពាក្យសម្តី ភាសា ឬសូរសំឡេងបែបណាមួយផ្សេងទៀត ដែលជម្រុញឱ្យគេរកនឹកនិងបង្កើតទៅជារូបភាពមួយក្នុងលក្ខណៈអរូបីនៅក្នុងចិត្ត។

រូបារម្មណ៍ ឬមនោគតិ ៖ គឺជាកំពូលនៃថាមពលស្មារតី និងជាសតិសម្រាប់នឹកគិតបង្កើតថ្មី ដោយផ្អែកលើគ្រឹះនៃរូបភាពចងចាំទាំងឡាយដែលបានរក្សាទុកក្នុងខួរក្បាល។ មនោគតិមានតួនាទីយកកម្ទេចរូបភាពចាស់ៗ បទពិសោធន៍ចាស់ៗដែលដាច់ដោយឡែកពីគ្នា មកធ្វើការវិភាគ កាត់ត កែច្នៃ បំលែង និងផ្សំផ្គុំឡើងវិញឱ្យទៅជាទម្រង់ ជារូបភាព ឬជាគំនិតច្នៃប្រឌិតថ្មីស្រឡាងមួយដែលមិនទាន់មានពិតនៅក្នុងតថភាពជាក់ស្តែងនៅឡើយ (ដូចជាការឃើញសត្វស្លាបហើរ រួចខួរក្បាលប្រើមនោគតិនឹកគិតផ្សំផ្គុំរហូតបង្កើតបានជាយន្តហោះ)។

សរុបសេចក្តីរួម៖ ជាសរុបខ្សែសង្វាក់នៃចិត្តវិទ្យាដ៏ស៊ីជម្រៅ ដើមកំណើតនៃការបង្កើតថ្មីមិនមែនជាការគិតដែលលេចឡើងដោយឯកឯងដោយគ្មានឫសគល់នោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជាដំណើរការវិវត្តជាលំដាប់លំដោយនៃប្រព័ន្ធស្មារតីរបស់មនុស្ស។ ខ្សែសង្វាក់នេះត្រូវចាប់ផ្តើមដំបូងបង្អស់ពីការប៉ះដឹងជារូបរាងនិងសំឡេងរបស់ «ឥន្ទ្រិយារម្មណ៍» រួចចម្រាញ់ព័ត៌មានទាំងនោះឱ្យទៅជាទិន្នន័យ «រូបភាព» ដក់ជាប់នៅក្នុងឃ្លាំងចងចាំនៃខួរក្បាល ទោះបីជាវត្ថុពិតលែងនៅចំពោះមុខក៏ដោយ។ ចុងក្រោយ ប្រព័ន្ធខួរក្បាលនឹងប្រើប្រាស់ «រូបារម្មណ៍ឬមនោគតិ» ដើម្បីយកទិន្នន័យរូបភាពចាស់ៗទាំងនោះមកកាត់ត បត់បែន និងបំភាយទៅជាគំនិតច្នៃប្រឌិតថ្មីស្រឡាងមួយ។ ដូច្នេះ បើគ្មានការដឹងរបស់ឥន្ទ្រិយារម្មណ៍ និងគ្មានរូបភាពដក់ជាប់ក្នុងចិត្តទេ មនោគតិបង្កើតក៏មិនអាចដំណើរការដើម្បីបង្កើតនូវរបកបង្កើតថ្មីៗសម្រាប់បម្រើដល់ការរីកចម្រើនរបស់មនុស្សជាតិបានឡើយ។