ចូរប្រៀបធៀបបញ្ញាមនុស្ស និងសត្វ។

ប្រៀបធៀបបញ្ញាមនុស្ស និង សត្វ

បញ្ញាមនុស្ស                                                    

• ជាបញ្ញាជាន់ខ្ពស់ (វិចារណៈញាណ) ជាគំនិតអរូបីយ មានភាសាជាជំនួយ                     
• អាចគ្រប់គ្រងពេលវេលាបាន                               
• អាចចាំបានអនុស្សាវរីយពីអតីតកាល                    
• មានគម្រោងសម្រាប់អនាគត                               
• អាចដោះខ្លួនចេញពីសភាវគតិ និងទម្លាប់បានអាចផ្ដាច់ពីតថភាពរូបី នៅគិតអ្វីដែលមិននៅចំពោះមុខ
• គ្មានព្រំដែនឈានទៅបង្កើតថ្មីនូវឧបករណ៍              
• ជាបញ្ញាទ្រឹស្ដី។                                                 

បញ្ញាសត្វ

• បញ្ញាបែបអព្ភន្តរញាណ និងរូបីគ្មានគ្មានភាសា
• មិនអាចគ្រប់គ្រងពេលវេលាបាន
• គ្មានអនុស្សាវរីយ
• គ្មានគម្រោងផែនការអ្វីឡើយ
• មិនអាចផ្ដាច់ខ្លួនចេញពីសភាវគតិនិងទម្លាប់បានទេ
• មិនអាចផ្ដាច់ពីតថភាពរូបីទៅបាន ព្រោះវាគ្រាន់តែជាសម្បទាសម្រាប់រកទំនាក់ទំនងវត្ថុក្នុងលំហពីសាមញ្ញទៅទំនើប
• ជាបញ្ញាប្រតិបត្តិ។

ផ្នែកបញ្ញាមនុស្ស៖ គឺជាបញ្ញាទ្រឹស្តីជាន់ខ្ពស់ (វិចារណញាណ) ដែលមានភាសាជាជំនួយ ផ្ដោតលើការគិតបែបអរូបី អាចម្ចាស់ការលើពេលវេលា (ចងចាំអតីតកាល និងគ្រោងផែនការអនាគត) អាចផ្ដាច់ខ្លួនពីវត្ថុរូបីចំពោះមុខបាន ព្រមទាំងមានសេរីភាពដោះខ្លួនចេញពីសភាវគតិ ដើម្បីបង្កើតថ្មីនូវបច្ចេកវិទ្យានិងឧបករណ៍ទំនើបៗគ្មានដែនកំណត់។

ផ្នែកបញ្ញាសត្វ៖ គឺជាបញ្ញាប្រតិបត្តិនិងអព្ភន្តរញាណកម្រិតទាប ដែលគ្មានភាសាដេញដោលហេតុផល មិនស្គាល់ពេលវេលា (គ្មានការចងចាំជាប្រព័ន្ធ និងគ្មានគម្រោងអនាគត) ត្រូវរស់នៅដេកដួលលើតថភាពរូបីចំពោះមុខ និងស្ថិតនៅក្រោមទាសភាពនៃសភាវគតិនិងទម្លាប់ដដែលៗ មិនអាចកែប្រែបានឡើយ។

សរុបសេចក្តី៖ ជាសរុបន័យរួម បញ្ញាមនុស្សគឺជាបញ្ញាទ្រឹស្តីថ្នាក់ខ្ពស់ មានសេរីភាព និងអភិវឌ្ឍបង្កើតថ្មីគ្មានដែនកំណត់ ចំណែកឯបញ្ញាសត្វគឺជាបញ្ញាប្រតិបត្តិថ្នាក់ទាប ដែលរឹងត្អឹង និងរស់នៅរងសម្ពាធក្រោមសភាវគតិតែប៉ុណ្ណោះ។